آداب و شرايط روزهدار
روزه فقط امساك از خوردن و آشاميدن نيست، بلكه شرائطى ديگر هم همراه آن است، تعهد و مسؤوليتهاى انسان در برابر روزه، زياد است.
روزه چهار گروه مقبول نيست
حضرت صادق عليه السلام فرمود: لاصيام لمن عصى الامام، ولا صيام لعبد آبق حتى يرجع، ولا صيام لامراة ناشزة حتى تتوب، ولا صيام لولد عاق حتى يبر، (1) روزه نيست براى كسى كه امام و پيشواى خود را نافرمانى كند و از او اطاعت ننمايد، و صحيح نيست روزه عبد فرارى، تا مراجعت كند و به خدمت باز نگردد، و روزه زن ناشزه درست نمىباشد تا توبه كند و در اختيار همسرش قرار گيرد و همچنين روزه فرزند عاق شده پدر و مادر تا خوب نشود و اصلاح نگردد، مورد قبول قرار نمىگيرد، و روزه به حساب نمىآيد. يكى از ابعاد سياسى اين حديث شريف، اطاعت و فرمانبرى پيروان و رهروان مسلمان از راهبر و پيشواى مذهبى است. فاطمه سلام الله عليها در آداب روزهدار مىفرمايد:
عن جعفر بن محمد عن آبائه عن فاطمه (عليهم السلام): «انها قالت: ما يصنع الصائم بصيامه اذا لم يصن لسانه و سمعه و بصره و جوارحه.» (2)
| از غيبت مؤمن اجتناب كنيد، و از نمامى بپرهيزيد، به راستى كه غيبت و نمامى روزه صائم را باطل مىنمايد، و اثرات و ثواب روزه را زايل مىگرداند. |
جعفربن محمد عليهماالسلام از آباء گراميش از فاطمه دخت گرامي رسول الله صلى الله عليهم اجمعين روايت مىنمايد: كه حضرت زهرا (عليها السلام) فرمود: صائم با روزه خويش كارى نكرده (يعنى حق روزه را ادا نكرده) مادامي که زبان و گوش و چشم و جوارحش را از (آنچه كه بر آنها حرام است) حفظ نكرده باشد.
يعنى روزه يك مسماى واقعى از حفظ شكم از كل خوردنيها و نوشيدنيها و مبطلات ديگر و خلاصهاى از اجتناب از گناهان و معصيت خداوند مىباشد، زيرا روزهدار بدون پرهيز از تمامى محرمات روزه واقعى را در خويش تحقق نبخشيده است.
پنج خصلت موجب افطار روزه و بطلان وضوء مىشود
اگر چه امروز فقهاى عالىمقام اين موارد را مبطل روزه و وضوء نمىدانند زيرا كمتر كسى است در زمان ما و فرهنگ طاغوتزده و غربزده ما از اين اوصاف رذيله بپرهيزد، آن خصال پنجگانه از بيان پيامبر گرامى اسلام چنين است: «خمس خصال يفطرن الصائم، و ينقضن الوضوء الكذب، و الغيبة و النميمة، و النظر بشهوة، و اليمين الكاذبة.» (3)
پنج صفت است كه روزه را باطل و وضوء را مىشكند، دروغ و غيبت و سخنچينى و نظر شهوت انگيز، و قسم دروغ.
اين اوصاف، به راستى اثر معنوى و روحانى روزه و وضوء كه يك عبادت است در اسلام خنثى مىكند، و اجر و ثواب روزه و وضوء را نابود مىنمايد.
كيفيت روزهدارى از صحف ادريس عليه السلام
در صحف ادريس عليه السلام است: «اذا دخلتم فى الصيام فطهروا نفوسكم من كل دنس و نجس و صوموا لله بقلوب خالصة صافية منزهة عن الافكار السيئة و الهواجس المنكرة فان الله سيحبس القلوب اللطخة و النيات المدخولة و مع صيام افواهكم من الماكل، فلتصم جوارحكم من الماثم فان الله لايرضى منكم ان تصوموا من المطاعم فقط لكن من المناكير كلها و الفواحش باسرها.» (4) حضرت ادريس پيامبر در صحف خويش فرمود: هر گاه وارد ماه صيام شديد، پس خويشتن را از هر پليدى و ناپاكى پاك سازيد، (درون خود را براى پذيرش عبادت ويژه خداوند پاكسازى نمائيد) و روزه بگيريد براى خداوند با قلبى خالص و نورانى و پاك از فكرهاى بد، و صداهاى نامفهوم و بىمعنى و زشت، زيرا خداوند حبس مىنمايد دلهاى ناپاك و نيتهاى غير خالص شما را و دهنهاى شما نبايد فقط با امساك از خوردنيها صائم و روزهدار باشد. بلكه بايد جوارح شما از گناهان نيز روزه باشد (يعنى اعضاء شما هم بايد از معصيت خدا امساك نمايد) و همانا خداوند راضى نمىگردد و خشنود نمىشود از شما به اين كه فقط از خوردنيها پرهيز كنيد، بلكه از كل منكرات و زشتيها بايد پرهيز نمائيد تا آنجا كه تغيير حالت پيدا كنيد.
اثرات منفى غيبت و نمامى در روزه
امام رضا عليه السلام فرمود: «اجتنبوا الغيبة غيبة المؤمن، و احذرو النميمة، فانهما يفطران الصائم ولا غيبة الفاجر و شارب الخمر و اللاعب بالشطرنج و القمار.» (5)
از غيبت مؤمن اجتناب كنيد، و از نمامى بپرهيزيد، به راستى كه غيبت و نمامى روزه صائم را باطل مىنمايد، (و اثرات و ثواب روزه را زايل مىگرداند)، ولى از فاجر و شارب الخمر و شطرنجباز و قمار باز غيبتى نيست، (يعنى آنان از خود هتك حرمت نمودهاند، و آبرو از خويش بردهاند).
روزه حجاب زبان و گوش و چشم از گناه است
از فقه الرضا (عليه السلام) روايت شده كه حضرت رضا عليه السلام در رابطه با شرائط روزه و روزهدارى چنين فرمود: «واعلم يرحمك الله ان الصوم حجاب ضربه الله عزوجل على الالسن و الاسماع و الابصار و سائر الجوارح لما له فى عادة من شره و طهارة تلك الحقيقة حتى يستر به من النار، و قد جعل الله على كل جارحة حقا للصيام فمن ادى حقها كان صائما و من ترك شيئا منها نقص من فضل صومه بحسب ما ترك منها.» (6)
بدان (اى روزهدار) خداى رحمتت كند، كه به راستى روزه ستر و حجابى است، كه خداوند او را بر زبانها و گوشها و چشمها و سائر جوارح زده است، هر گاه معتاد بر زشتيها و شر و فساد باشند، (چون زبان و گوش و چشم و ساير جوارح هر گاه تحت كنترل دقيق ايمان و دين شخص باشند، از شر آنان كاملا در امان مىباشد) كه طهارت (و حجاب صوم) بر اسماع و ابصار و غيره، او را از آتش جهنم مىپوشاند و حجابى محكم از آتش براى او خواهند شد. به تحقيق خداوند بر هر «آدم» خستهاى براى روزه گرفتن حقى مقرر فرموده است، پس اگر آن حق را اداء كند (و به خوبى حق روزهدارى را به جاى آورد) هر آينه صائم و روزهدار است، (يعنى به جاى آورده حق روزه را) و هر كس بعضى از آن شرايط را ترك نموده، از فضيلت و ثواب روزهاش به قدر و بحسب آنچه ترك كرده كاسته است.
پىنوشتها:
1- وقايع الايام خيابانى، ص 432.
2- بحار الانوار، ج 96، ص 295.
3- نهج الفصاحه، حديث 1459.
4- نقل از وقايع الايام خيابانى، ص 431.
5- فقه الرضا (عليه السلام).
6- مستدرك الوسائل، نقل از وقايع الايام خيابانى، ص 432.
منبع:
سايت تبيان
این وبلاگ در راستای اطلاع رسانی به دوستان دوره چهاردهم دبیرستان امام صادق (ع) از شهریور 1385 شروع به کار نموده است . و همینک هیئت تحریریه وبلاگ به 7 نفر رسیده است ، تا بتواند مطالبی شایسته ی این دوستان را به نمایش گذارد . هر گونه انتقاد و پیشنهاد خود را می توانید از طریق پست الکترونیکی doreye14@gmail.com برای هیئت تحریریه وبلاگ ارسال نمایید . با تشکر مدیریت وبلاگ